زیارت با معرفت در روایات اسلامی
زیارت با معرفت یکی از بزرگ ترین عبادات از محورهای تحقق اهداف زیارت است...
دوشنبه,۳۰ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۷:۴۸

معرفت مزور و آگاهی از منزلت او مورد سفارش و تأکید بسیاری از روایات است. از امام کاظم علیه السلام رسیده است: «...فَمَنْ زَارَهُ مُسَلِّماً لِأَمْرِهِ عَارِفاً بِحَقِّهِ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ كَشُهَدَاءِ بَدْرٍ...؛ هر کس امام رضا علیه السلام را [که در شهر غربت از دنیا می رود] زیارت کند، در حالی که تسلیم امر او و عارف به حقّش باشد، در پیشگاه الهی از منزلت شهدای بدر برخوردار است»؛(1) امام صادق علیه السلام فرمود: «امام حسین علیه السلام را زیارت کنید، هر چند که سالی یک بار باشد؛ زیرا هر کس عارف به حقّ او باشد و زیارتش کند، پاداشی جز بهشت ندارد، از رزق واسعی بهره مند می شود و خداوند گشایشی در کار او ایجاد می کند. خداوند چهار هزار فرشته ژولیده موی غبار غم گرفته را موکّل قبر امام حسین علیه السلام کرده تا روز قیامت برای او گریه می کنند. پس کسی که عارف به حق آن حضرت باشد و زیارتش کند، آن ملائکه، وی را همراهی می کنند تا به مأمنش برسانند، اگر مریض شود صبح هنگام و شبآن گاهان عیادتش می کنند و اگر بمیرد تشییع جنازه اش کرده، تا روز قیامت برای وی استغفار می کنند».(2)

همچنین به بشیر فرمود: «يَا بَشِيرُ مَنْ زَارَ قَبْرَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ عَارِفاً بِحَقِّهِ كَانَ كَمَنْ زَارَ اللَّهَ فِي عَرْشِهِ؛ کسی که قبر حسین بن علی علیهما السلام را همراه با معرفت زیارت کند، همانند کسی است که خدا را در عرش زیارت کرده است»(3) این گونه روایات درباره سایر ائمه علیهم السلام نیز وارد شده است.

سرّ اینکه توصیه کرده اند زیارت زائر با معرفت باشد، آن است که آنچه مایه کمال زیارت می شود، معرفت و شناخت مقام و موقعیت مزبور است، نه اعمالی بی روح و همراه با غفلت، همانند بوسیدن صِرف و ناآگاهانه ضریح یا در و دیوار، گردش کورکورانه در اطراف ضریح، تماشای آثار هنری، شمارش ستون ها، چراغ ها، شمعدان ها، درها، پنجره ها و... . این کارها، به سیاحت شباهت بیشتری دارد تا زیارت. ثواب های اخروی و آثار دنیوی که در روایات آمده، بر زیارت واقعی مترتب است، یعنی جایی که ارتباط قلبی با مزور برقرار شود و منشأ تحول در زائر گردد، نه بر سیاحت و زیارت جسمی و صوری.

شاهد این ادعا کلام بزنطی است که می گوید: در نامه حضرت ثامن الحجج، علی بن موسی الرضا علیهما السلام خواندم که فرمود: «این پیام را به شیعیان ما برسانید که زیارت من در پیشگاه الهی با هزار حج برابری می کند.» [تعجب کردم، ازاین رو] به امام جواد(ع) گفتم: واقعاً با هزار حج برابری می کند؟ فرمود: «آری، به خدا سوگند! با هزار هزار [یک میلیون] حج برابری می کند [لیکن] برای کسی که همراه با معرفت زیارتش کند».

معرفت و آگاهی، نه تنها شرط کمال زیارت ائمه اطهار علیهم السلام است، بلکه درباره طواف کعبه نیز این تعبیر آمده است. ابراهیم تیمّی گوید: در حال طواف کعبه بودم که امام صادق علیه السلام با تکیه زدن بر من فرمود: «ای ابراهیم! آیا تو را از فضیلت این طوافی که انجام می دهی آگاه نسازم؟» گفتم: قربانت گردم، مایل هستم. فرمود: «هر کس به سراغ این خانه بیاید و در حالی که عارف به حق آن است، با هفت شرط دور آن طواف کند و سپس دو رکعت نماز در مقام ابراهیم علیه السلام بگذارد خداوند ده هزار حسنه برای او می نویسد و ده هزار درجه وی را بالا می برد».(4)

زیارت با معرفت یکی از بزرگ ترین عبادات از محورهای تحقق اهداف زیارت است. محرومیت از این ویژگی، محروم گردیدن از فضایل و مکارم بی حد و حصر زیارت را در پی خواهد داشت. باطن هر فعل خیر و نیکی، ولایت ولی الله یعنی ولایت خدا و تولی به ولایت اوست. حقیقت عبادت و عمل خیر، قصد قرب به خدای متعال است و عمل بدون نیت گرچه ریاضت در آن باشد، هیچ سودی در بر ندارد. نیت بدنه و پیکر و روح عبادت است. بنابراین هر عبادتی بدون تولی روح عبادی ندارد و مانند عبادت بدون نیست است. خروج از دایره ولایت یعنی ورود به دایره طاغوت و افتادن در دام محرمات. حال این سؤال مطرح است که چگونه می توان به دایره ولایت ولی الله وارد شد؟ یک راه و مدخل ورود به این دایره عظیم الهی که مملو از نعمات الهی است، زیارت معصومین علیهم السلام است.

در روایات آمده است که زیارت هر یک از معصومین برابر با یک حج است و حج عمره یک عبادت کامل است؛ چرا که شامل قصد و نیت، حرکت، کوچ و مناسک است. پس زیارت هم باطن و ظاهری دارد. ظاهر زیارت را همه می دانند و انجام می دهند اما مقصود از زیارت، باطن آن است. باطن زیارت یک سیر جامع و کامل و حلقه کامل عبادت است. نقطه شروع آن قصد ولیّ خداست. زائر اراده تقرب به آستان ولیّ خدا می نماید که همان قصد خداست. این توجه مراتب و درجاتی دارد. گاهی زائر به قصد رفع مشکلات دنیوی به زیارات معصومی می رود که از نظر عرفا، شرک خفی است. اما گاهی فرد به قصد رضایت دوست و محبت اهل بیت علیهم السلام که همان محبت پروردگار است، به زیارت اهل بیت می رود و اگر غیر از این باشد، شرک است. مرحله بعد از نیت و تطهیر مرحله کوچ است. دوری از خانواده و هجرت و چشم پوشی از دل بستگی های دنیوی. زائر واقعی در هر قدمی که به سوی امام برمی دارد باید نسبت به قدم گذشته اش یک درجه به خدا نزدیک تر شود تا بتواند لیاقت حضور اهل بیت علیهم السلام را پیدا کند.(5)

منبع:

کتاب فرهنگ و آداب زیارت/ رضا باقریان موحد، ص 26-29.

--------

پی نوشت ها:

1. بحارالانوار، ج 99، ص 41، باب 14.

2. ابن قولویه قمی، كامل الزیارات، ص 86 .

3. بحارالانوار، ج 98، ص 77.

4. ادب فنای مقربان، ج 1، صص 42-44.

5. نوشین سینی چی، نشریه زائر، ش 154، ص 12.

 

افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید