به همت گروه کلام و اندیشه اسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی برگزار شد
نشست علمی «علم، دین و علم دینی از دیدگاه آیت الله مصباح یزدی(ره)»
به همت گروه کلام و اندیشه اسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی، نشست علمی «علم، دین و علم دینی از دیدگاه آیت الله مصباح یزدی(ره)» برگزار شد.
چهارشنبه,۲۲ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۴۲

به گزارش خبرنگار علم و فرهنگ آستان قدس رضوی، حجت‌الاسلام دکتر علی مصباح یزدی؛ استاد حوزه و دانشگاه و عضو هیات علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در این نشست علمی اظهار کرد: بحث علم و دین بحث بسیار دامنه‌دار و دغدغه بسیاری از متفکران بوده  است و در بین مسلمانان و متفکران اسلامی نیز این مسئله مطرح بوده و پاسخ‌هایی به آن داده شده است.

وی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین سوالاتی که در این زمینه مطرح است این است که اگر محصول و آموزه دینی با دستاوردهای علم بشر تعارض پیدا کرد وظیفه چیست؟ و حق با کیست؟ از همین رو مسئله به عنوان تعارض بین علم و دین مطرح شد و مخالفین، دین را با علم در تعارض فرض کردند و یکی را به نفع دیگری کنار گذاشتند.

حجت‌الاسلام مصباح یزدی ادامه داد: برخی در صدد بر آمدند که علم و دین را با هم داشته باشند و راه حل‌هایی برای جمع بین آنها پیدا کردند که اختلافات بسیاری را بوجود آورد. در مسیحیت به تناسب ویژگی‌های دین مسیحی راه حل‌ها، تلاش‌ها و فعالیت‌ها متناسب با همان فضا انجام شد و در انتقال این مباحث به عالم اسلام برخی از فعالیت‌هایی که انجام شده بود ترجمه شد که در اسلام مصداق‌یابی و بومی‌سازی شده است. در واقع آنچه که در بخشی برآمده از ویژگی‌های دین مسیح بود به همه آنچه که دین نامیده شده بود تعمیم داده شد.

وی خاطر نشان کرد: پس از رنساس این سوال راجع به رابطه علوم تجربی با دین بیشتر برجسته شد و بحث زمین مرکزی و تکامل داروین مطرح شد که اصل وجود خدا و خالق را به زیر سوال بردند و میدان مبارزه‌ای را برای دین و دین‌داران ترسیم کردند و آن‌ها را به تلاش وادار کرد که یا باید از آموزه‌های دینی، اصل دین، معصوم بودن پیامبران و کتاب مقدس دست بردارند و یا یافته‌های جدید را پیذیرند و بین این دو سازگاری ایجاد کنند.

استاد حوزه و دانشگاه و عضو هیات علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، افزود: نظریاتی در این خصوص مطرح شد و برخی به این سمت رفتند که دین را از علم در حوزه‌های تخصصی جدا کنند؛ به این صورت که دین را مخصوص آخرت و ارتباط شخصی با خدا و علم را مربوط به زندگی ملموس و حقیقی در این جهان بدانند.

به گفته وی برخی سعی کردند زبان دین را به نوعی از زبان علم جدا کنند به این معنی که زبان علم را زبان واقع‌نما راجع به واقعیات هستی و زبان دین را به عنوان زبان سمبولیک و افسانه و اسطوره معرفی کردند. در همین راستا در غرب تلاشهای زیادی صورت گرفت و این مسئله برای کلیسای پروتستان و کاتولیک خیلی مهم بود که دین را در مقابل علم قرار ندهند زیرا به اعتقاد آنان دین نمی‌تواند مقابل علم قد علم کند.

حجت‌الاسلام مصباح یزدی ادامه داد: در چند دهه اخیر برخی از نظریاتی که علمای اسلام و علمای حوزه به عنوان متخصصین اسلام‌شناسی در این زمینه ابراز کردند به صحنه آمده و صحنه را دگرگون کرده است؛ حضرت آیت الله جوادی آملی، شهید مطهری، شهید صدر و بسیاری از روشنفکران حوزوی سعی کردند بر اساس مبانی اسلامی، کلام اسلامی و فلسفه اسلامی پاسخ قابل دفاعی برای این مسئله فراهم کنند و از مضرات و خطراتی که بحث تعارض بین علم و دین دارد جلوگیری کنند.

وی افزود: آیت‌الله  محمد تقی مصباح یزدی در این زمینه یک راه حل مبتکرانه‌ای را مطرح کردند که در کتاب «رابطه علم و دین» آن را توضیح دادند که مبحث علم دینی در اولویت‌های نظام اسلامی، معناشناسی علم و دین، تشریح نسبت‌های مفهومی علم و دین با اشاره به قلمروشناسی علم و دین، بیان نسبت‌های محتوایی علم و دین، تبیین علم دینی و پاسخ به پرسش‌ها و شبهات آن، بیان لوازم اسلامی‌سازی علوم و تبیین و اثبات مبانی آن، تشریح تأثیرات دین بر هدف و غایت، محتوا و کاربرد علم و نیز اشاره به خدمات علم به دین با تأکید بر تأثیرات علم بر فهم یا اثبات گزاره‌های توصیفی و دستوری دین از مهم‌ترین رئوس مباحث مطرح شده در این کتاب است.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد:  طرح بحثی را در این کتاب مطرح کردند و معقتد هستند که دو نوع علم داریم؛ علمی که با دین سازگار است و علمی که ممکن است با دین در تعارض باشد و غیر دینی است.

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه با بیان اینکه بسیاری از این گونه مباحثات و نزاع‌های علمی با سوء تفاهم‌هایی همراه است، گفت: در گام نخست باید این سوء تفاهم‌ها را رفع کنیم که مقدمه خوبی برای حل مسئله و از بین رفتن بسیاری از اختلافات است.

وی اضافه کرد: در همین راستا ابتدا واژه‌های علم و دین و معانی این دو در اصطلاحات مختلف را مطرح می‌کنند و منظور از علم را مجموعه مسائلی که از موضوع و محمول تشکیل شده و به صورت گزاره درآمده است می‌دانند، همچنین ویژگی دیگر علم را این‌گونه معنا می‌کنند: مسائلی که مجموعه آن علم است باید حول یک محور و موضوع باشد.

حجت‌الاسلام مصباح یزدی با بیان اینکه تعریف علم و دین یک تعریف قراردادی است و ماهیت خارجی ندارند، تصریح کرد: آیت‌الله مصباح یزدی دین را به معنی هر چیزی که هدف سعادت انسان را برآورده می‌کند معرفی کرده و معتقد هستند هر چیزی که به سعادت انسان مربوط می‌شود دین است.

وی گفت: همچنین آیت الله مصباح یزدی راه‌های سعادت انسان را علم به کتاب و سنت و شناخت وجود و صفات خدا، معاد نبوت و ... می‌دانند که جزء دین بوده و برای سعادت انسان ضروری است.

افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید